Learning Strategies
ENVI

Nhà tâm lý học · Nhà trị liệu · Giáo viên · Gia đình

Can Thiệp Dựa Trên Chơi Là Gì?

Phát Huy Sức Mạnh Của Hoạt Động Chơi Trong Các Liệu Pháp Can Thiệp Sớm

Hoạt động chơi, học tập và trị liệu được lồng ghép vào những trải nghiệm có ý nghĩa đối với trẻ và được người lớn hỗ trợ một cách có chủ đích.

Một trẻ say mê chơi cảm giác với xe đồ chơi và các vật liệu nhiều màu sắc.

Giới thiệu

Học Tập Thông Qua Bối Cảnh Tự Nhiên Với Trẻ Em

Khi nghĩ đến trị liệu, chúng ta khó tránh khỏi việc hình dung một hoạt động mang tính giáo dục hoặc y khoa: thẻ học, hướng dẫn, câu hỏi và phản hồi (một trẻ có nhu cầu hỗ trợ đặc biệt đã được xác định gặp một người lớn có kiến thức chuyên môn, sau đó là hoạt động giảng dạy).

Trong giáo dục và các dịch vụ hỗ trợ con người, những xu hướng lớn hướng về sự tự định hướng, tính tự chủ và hỗ trợ lấy cá nhân làm trung tâm cũng đã ảnh hưởng đến cách chúng ta nhìn nhận can thiệp sớm. Các phương pháp dựa trên chơi không phải là sự tách rời khỏi quá trình học tập hay trị liệu. Đó là sự tích hợp có chủ đích giữa quá trình giảng dạy và trị liệu vào trải nghiệm chơi của trẻ. Phương pháp này thừa nhận rằng trẻ tiếp cận thế giới với sự năng động, tò mò và mong muốn khám phá, đồng thời đặt hoạt động can thiệp có mục đích vào chính những động lực đó thay vì tách rời khỏi chúng.

Hiểu Về Chơi

Chúng Ta Hiểu Hoạt Động Chơi Là Gì?

“Trước hết, chơi là sự biểu đạt của tự do.”

Peter Gray

Chơi là vui. Chơi do trẻ tự định hướng và tự tạo động lực. Đó là điều trẻ làm khi không có ai bảo các em phải làm gì. Hoạt động chơi được thúc đẩy bởi sự tò mò, trí tưởng tượng và mong muốn khám phá.

Chơi là nơi trẻ tìm hiểu cách các sự vật chuyển động và cách cơ thể mình vận động. Đó là nơi các em học cách giao tiếp, hợp tác, thương lượng và tìm vị trí của mình khi tương tác với người khác. Đây cũng là nơi trẻ thử nghiệm ý tưởng, giải quyết vấn đề, luyện tập các kỹ năng đang hình thành và khám phá những điều mình có thể sáng tạo ra.

Thông qua chơi, trẻ diễn tập thế giới xung quanh. Các em giả vờ nấu ăn, chăm em bé, đi khám bác sĩ, dập lửa, xây nhà và tạo nên gia đình cũng như cộng đồng. Trẻ áp dụng những gì mình biết, khám phá những điều chưa hiểu và luyện tập các kỹ năng đời sống hằng ngày trong sự an toàn tương đối của một thế giới tưởng tượng.

Chơi là sức mạnh sáng tạo giúp trẻ chuẩn bị cho cuộc sống. Nó định hình sự tò mò, mở rộng trí tưởng tượng và cho phép trẻ khám phá các mối quan hệ, kiến thức, vận động, ngôn ngữ và những khả năng có thể xảy ra. Đó là tinh túy của cuộc sống được cô đọng trong thế giới của trẻ em.

Chơi có thể mang tính cảm giác: những thứ trẻ chạm vào, quan sát, làm sáng lên, xoay tròn hoặc đơn giản là trải nghiệm. Chơi có thể bao gồm hoạt động xây dựng, chẳng hạn như lắp ghép Lego, xếp khối hoặc sử dụng các vật liệu khác. Chơi thường gắn với trí tưởng tượng. Trẻ có thể chơi ô tô đồ chơi và giả vờ xảy ra tai nạn, cho xe cứu hỏa chạy đi cứu hộ, tạo nên gia đình với búp bê và nhà búp bê, hoặc hóa trang để bước vào những thế giới tưởng tượng. Chơi cũng có thể mang tính sáng tạo, bao gồm âm nhạc, hội họa, vẽ và làm ra các sản phẩm.

Dù diễn ra dưới hình thức nào, điểm cốt lõi là chơi do trẻ tự định hướng và được tận hưởng vì chính hoạt động đó. Trẻ tham gia vì trải nghiệm này thú vị, vui vẻ hoặc mang lại sự thỏa mãn, chứ không phải vì người lớn yêu cầu một phản hồi cụ thể hay mong đợi một sản phẩm hoàn chỉnh. Ngay cả khi chơi cùng người khác, hoạt động vẫn được dẫn dắt bởi sở thích, ý tưởng và niềm vui của trẻ.

Học Tập Có Mục Đích

Sử Dụng Hoạt Động Chơi Làm Bối Cảnh Can Thiệp

Can thiệp dựa trên chơi bắt đầu từ những phẩm chất mà trẻ vốn mang vào hoạt động chơi: năng lượng, sự tò mò, tính chủ động và mong muốn khám phá cách thế giới vận hành. Thay vì gạt những phẩm chất đó sang một bên để bắt đầu dạy, chúng ta sử dụng chúng để tạo cơ hội cho trẻ tiếp thu những kỹ năng có ý nghĩa trong cuộc sống hằng ngày.

Khi được thực hiện tốt, can thiệp dựa trên chơi kết nối hai điều thường bị tách rời: động lực khám phá tự nhiên của trẻ và trách nhiệm của chúng ta trong việc hỗ trợ sự phát triển của các em. Việc học vẫn có chủ đích, nhưng được gắn với những trải nghiệm có ý nghĩa đối với trẻ. Mục tiêu là xây dựng các kỹ năng vốn liên hệ chặt chẽ với sở thích, sự tò mò và khát khao hiểu biết của trẻ.

Ba lợi ích

Vì Sao Nên Sử Dụng Phương Pháp Dựa Trên Hoạt Động Chơi?

01

Động Lực

Khi trẻ say mê chơi, chúng ta không cần tạo ra một lý do để các em tham gia. Chính sự hứng thú đã thúc đẩy hoạt động tiến triển. Điều này tạo cơ hội để chúng ta đưa việc học vào trong khi vẫn duy trì mong muốn tham gia, kiên trì và quay lại của trẻ.

02

Sự Phù Hợp

Các kỹ năng được dạy thông qua những hoạt động chơi mà trẻ tham gia một cách có ý nghĩa trong các sinh hoạt hằng ngày. Trong những trải nghiệm đó, trẻ học cách truyền đạt điều mình muốn hoặc cần, làm theo các hướng dẫn hữu ích, củng cố các kỹ năng vận động cụ thể và luyện tập những hoạt động của đời sống thường ngày. Các em mô phỏng tình huống, mở rộng hiểu biết về thế giới, giải quyết vấn đề, bắt chước người khác và tạo ra những ý tưởng mới giúp trải nghiệm trở nên thú vị hơn. Việc học mang lại mục đích thiết thực ngay lập tức, vì giúp trẻ tham gia đầy đủ hơn vào những trải nghiệm vốn đã quan trọng đối với mình.

03

Khái Quát Hóa

Mục đích của trị liệu không chỉ là dạy trẻ phản hồi với nhà trị liệu. Mục đích là xây dựng những kỹ năng trẻ có thể sử dụng sau khi buổi can thiệp kết thúc, trong các mối quan hệ và sinh hoạt hằng ngày. Trẻ vẫn tiếp tục chơi khi chúng ta không còn ở đó. Khi các kỹ năng giao tiếp, bắt chước, giải quyết vấn đề, vận động và xã hội được học thông qua chơi, trẻ có thể tiếp tục sử dụng, luyện tập và củng cố chúng mỗi lần chơi. Khi những kỹ năng này giúp hoạt động chơi thành công, vui vẻ và hấp dẫn hơn, chính hoạt động chơi tạo cho trẻ lý do để tiếp tục sử dụng chúng. Đây là sức mạnh thực sự của can thiệp dựa trên chơi: việc học tiếp tục rất lâu sau khi nhà trị liệu rời đi.

Một Ví Dụ Minh Họa

Can Thiệp Dựa Trên Chơi Trông Như Thế Nào?

Hãy hình dung một trẻ rất thích Lego. Trẻ đang chơi với nhà trị liệu thì bất chợt nảy ra một ý tưởng.

“Lego,” trẻ nói với nhà trị liệu.

“Ý tưởng hay đấy,” nhà trị liệu nói. “Con đi lấy Lego của mình nhé?”

Nhà trị liệu chỉ về phía chiếc hộp trên kệ. Trẻ làm theo hướng dẫn, lấy Lego và mang lại.

“Chúng ta xây gì nhỉ?” nhà trị liệu hỏi.

“Nhà,” trẻ trả lời.

“Cô/chú rất thích ý tưởng đó. Mình cùng làm nhé. Con cần bao nhiêu khối?”

Trẻ giơ năm ngón tay.

Cả hai cùng đếm các mảnh: một, hai, ba, bốn, năm. Nhà trị liệu bắt đầu xây một bức tường và mời trẻ làm theo. Trẻ bắt chước thiết kế nhưng gặp khó khăn khi ghép một số mảnh. Nhà trị liệu hỗ trợ vừa đủ để trẻ thành công, đồng thời vẫn để trẻ chủ động tham gia hoàn thiện bức tường.

“Bây giờ con cần màu gì?”

“Xanh lá.”

Nhà trị liệu đưa thêm một khối màu xanh lá. Khi hoạt động tiếp tục, trẻ nhiều lần luyện cách yêu cầu những gì mình muốn và cần. Giao tiếp giúp trẻ tiếp cận vật liệu và quyết định điều sẽ xảy ra tiếp theo.

“Cửa sổ,” trẻ tự nói ra.

“Ý tưởng hay đấy.”

Nhà trị liệu tìm hai mảnh cửa sổ và đưa cho trẻ. “Con đặt chúng ở đây và đây nhé, để Mẹ và Bố có thể nhìn ra ngoài?”

Trẻ làm theo hướng dẫn và lắp các cửa sổ.

Khi trẻ tiếp tục xây, nhà trị liệu ghi nhanh những gì đang diễn ra vào phiếu dữ liệu đặt gần đó. Họ ghi lại các yêu cầu độc lập của trẻ, phạm vi từ vựng được sử dụng, khả năng yêu cầu mảnh ghép theo màu sắc và việc hoàn thành thành công các hướng dẫn có hỗ trợ bằng cử chỉ. Mỗi nội dung đều liên quan đến một mục tiêu trong chương trình can thiệp của trẻ.

Đối với người chưa quen với can thiệp dựa trên chơi, cảnh này có thể chỉ giống như một trẻ và một người lớn đang vui chơi với Lego. Tuy nhiên, bên dưới bề mặt, nhà trị liệu đang triển khai cẩn thận một chương trình cá nhân hóa trong hoạt động được xây dựng quanh sở thích của trẻ. Giao tiếp, bắt chước, làm theo hướng dẫn, đếm, nhận biết màu sắc, phối hợp vận động tinh và giải quyết vấn đề đều được luyện tập mà không tách trẻ khỏi hoạt động chơi. Đây là hoạt động được nhà trị liệu lên kế hoạch như một lựa chọn học tập phù hợp trong buổi can thiệp, nhưng cuối cùng do chính trẻ lựa chọn vì các em thực sự có động lực tham gia.

Quá trình này có thể diễn ra dưới nhiều hình thức khác nhau. Trẻ có thể yêu cầu nhà trị liệu ném bóng, làm theo hướng dẫn để đá bóng hoặc luyện thay phiên trong khi cả hai đều vui vẻ. Đôi lúc, nhà trị liệu có thể đưa vào một đợt dạy ngắn và tập trung hơn (chẳng hạn nhanh chóng luyện các từ gọi tên hữu ích hoặc mở rộng một vài lượt hội thoại) trước khi để hoạt động chơi tiếp tục. Sự cân bằng phụ thuộc vào mức phát triển, khả năng tham gia và chấp nhận sự tham gia của người lớn ở từng trẻ.

Can thiệp dựa trên chơi không có một hình thức cố định. Điều chúng ta mong đợi là trẻ tận hưởng hoạt động, học được điều có ý nghĩa và tham gia với tương đối ít sự chống đối. Việc học vẫn có thể đòi hỏi nỗ lực, nhưng không nhất thiết phải khiến trẻ cảm thấy bị áp đặt từ bên ngoài. Nó được lồng ghép tự nhiên vào điều trẻ vốn đã muốn làm.

Xây Dựng Nền Tảng

Tạo Dựng Bối Cảnh

Biết hoạt động chơi trông như thế nào mới chỉ là bước khởi đầu. Chúng ta không thể đơn giản bước vào một hoạt động, đưa các mục tiêu can thiệp vào và mong đợi trẻ vẫn duy trì tham gia. Trước khi đan xen việc dạy có mục đích vào hoạt động chơi, chúng ta cần khám phá điều trẻ thực sự yêu thích, học cách tham gia cùng trẻ một cách thành công và xây dựng nền tảng vững chắc của sự gắn kết chung. Điều này cần thời gian và đôi khi khó đạt được. Quá trình phải diễn ra từ từ, để trẻ cảm thấy thoải mái với sự tham gia của chúng ta trước khi tăng mức định hướng, kỳ vọng và cơ hội học tập.

Khám Phá Và Mở Rộng Những Điều Trẻ Yêu Thích

Trước khi dạy bất cứ điều gì, chúng ta cần khám phá điều gì khiến trẻ này muốn chơi. Nếu hoạt động chơi sẽ là phương tiện cho can thiệp, nó phải bắt đầu từ những trải nghiệm thực sự tạo động lực cho trẻ.

Có nhiều cách để xây dựng sự hiểu biết này. Chúng ta có thể trao đổi với cha mẹ, giáo viên và bất kỳ ai hiểu rõ trẻ. Có thể hỏi điều gì thu hút sự chú ý của trẻ, điều gì trẻ thường xuyên quay lại, điều gì khiến trẻ cười và tìm đến hoạt động nào khi không có ai chỉ dẫn.

Chúng ta cũng có thể quan sát trẻ trong một môi trường có nhiều cơ hội chơi khác nhau. Đây thường là một quá trình chủ động và được lên kế hoạch cẩn thận. Trong những buổi đầu của chương trình can thiệp, nhiệm vụ chính của người thực hành không phải là dạy hay triển khai mục tiêu. Họ ở đó để khám phá: giới thiệu các hoạt động tiềm năng, quan sát phản ứng của trẻ và dần hình thành bức tranh về những gì trẻ yêu thích.

Đối với một số trẻ, quá trình này có thể khá đơn giản. Chúng ta giới thiệu vài hoạt động, khuyến khích nhẹ nhàng và nhanh chóng nhận ra điều gì thu hút trẻ. Những trẻ khác có thể ít hứng thú với đồ chơi thông thường hoặc gần như chỉ quay lại một hay hai hoạt động đặc biệt yêu thích. Khi đó, người thực hành cần có chủ đích và sáng tạo hơn trong cách tiếp cận.

Điều này có thể bao gồm việc làm việc cùng đồng nghiệp để lên kế hoạch cho nhiều cách sử dụng ngay cả một đồ vật đơn giản nhất. Quả bóng có thể được ném, đẩy, nảy, lăn hoặc dùng trong trò chơi cù lét. Nó có thể biến thành mặt trời, quả táo được giả vờ cắn hoặc một khuôn mặt đang chờ được vẽ. Một khối đồ chơi có thể được xếp chồng, giấu đi, đập đổ, đẩy như phương tiện giao thông hoặc biến thành một phần của thế giới tưởng tượng. Mục đích không phải là bắt trẻ sử dụng đồ vật “đúng cách”. Mục đích là khám phá những khả năng nào gợi lên sự quan tâm, niềm vui và mong muốn tiếp tục khám phá.

Chúng ta có thể cần lặp lại quá trình này với nhiều đồ vật, theo nhiều cách khác nhau và trong nhiều ngày. Việc khám phá có thể khó khăn. Khi trẻ có vẻ không hứng thú, người lớn rất dễ quay lại hình thức dạy có cấu trúc chỉ vì cấu trúc cho họ một việc rõ ràng để làm. Tuy nhiên, khám phá động lực không phải là một bước phiền toái ban đầu. Đó là nền tảng để xây dựng can thiệp dựa trên chơi.

Quá trình này cũng không bao giờ thực sự kết thúc. Ngay cả sau khi làm việc với trẻ trong thời gian dài, chúng ta vẫn tiếp tục tìm kiếm sở thích mới, biến thể mới và nguồn vui mới. Chúng ta cũng mở rộng những điều trẻ vốn yêu thích, giúp hoạt động chơi của các em dần đa dạng, phong phú và linh hoạt hơn. Đối với trẻ chậm phát triển hoặc có vốn chơi hạn chế, bản thân điều này có thể là một trong những phần quan trọng nhất của can thiệp.

Học Cách Chơi Cùng Nhau

Trước khi bắt đầu đan xen mục tiêu can thiệp vào các hoạt động yêu thích của trẻ, chúng ta cần chắc chắn rằng mình thực sự có thể duy trì tương tác chơi có ý nghĩa với trẻ trong một khoảng thời gian đủ dài.

Điều này không chỉ đơn giản là ngồi gần khi trẻ chơi. Người thực hành cần trở thành người mà sự hiện diện của họ làm trải nghiệm phong phú hơn: một người mà trẻ nhận thấy, chào đón và ngày càng chủ động mời tham gia. Chúng ta bắt đầu bằng cách quan sát, tham gia theo nhịp độ của trẻ và phản hồi những gì trẻ đang làm. Chúng ta thể bắt chước một hành động, cùng xây bên cạnh, thêm một câu chuyện đơn giản hoặc đưa ra một biến thể nhỏ rồi xem trẻ có đón nhận hay không.

Ở giai đoạn này, chúng ta không đặt câu hỏi, kiểm tra kiến thức hay đưa ra yêu cầu. Chúng ta đang học cách duy trì một tương tác vui vẻ mà không kiểm soát nó. Nếu trẻ rời đi, mất hứng thú hoặc bắt đầu phản đối sự tham gia của chúng ta, có lẽ chúng ta đã thêm quá nhiều hoặc triển khai quá nhanh. Hãy lùi lại, xây dựng lại niềm vui và thử lần nữa.

Mục tiêu ban đầu có thể là năm phút chơi chung thực sự. Theo thời gian, khoảng thời gian này có thể tăng lên mười, mười lăm hoặc hai mươi phút, trong đó trẻ vẫn tham gia và người hướng dẫn là một phần tích cực của trải nghiệm. Những khoảng thời gian này không phải tiêu chí cứng nhắc. Chúng chỉ minh họa rằng chơi chung là điều cần được xây dựng dần dần, chứ không nên mặc nhiên cho rằng đã sẵn có.

Điều này nghe có vẻ dễ, nhưng thực tế không phải vậy. Người lớn thường quen với việc hướng dẫn, đặt câu hỏi và chỉ đạo trẻ. Việc dành thời gian chơi mà không tạo ra ngay một phản hồi có thể đo lường có thể khiến chúng ta không thoải mái. Chúng ta có thể thấy ngượng khi giả vờ vô cùng yêu thích xe cứu hỏa, máy bay hoặc bữa tối với búp bê và thú nhồi bông. Tuy nhiên, người thực hành cần học cách thư giãn trong hoạt động, giữ sự tò mò và nhiệt tình, đồng thời thực sự tận hưởng trải nghiệm cùng trẻ.

Chỉ khi nền tảng này đã được thiết lập, chúng ta mới nên cân nhắc đan xen mục tiêu vào hoạt động chơi. Niềm vui và sự gắn kết chung càng vững chắc, hoạt động chơi càng có thể mang theo nhiều nội dung học tập mà không đánh mất những phẩm chất vốn tạo động lực ban đầu.

Đưa Vào Thực Tế

Làm Thế Nào Để Thực Hiện?

Khi các nền tảng đã được thiết lập (và chỉ khi chúng thực sự vững chắc), chúng ta có thể tiếp tục lồng ghép thêm các kỹ năng. Chúng ta có thể bắt đầu lựa chọn những mục tiêu có ý nghĩa, dần đan xen chúng vào hoạt động chơi và chia sẻ cách làm với những người xung quanh trẻ để việc học có thể tiếp tục sau buổi trị liệu.

Xác Định Những Mục Tiêu Có Ý Nghĩa

Mọi chương trình can thiệp cho bất kỳ trẻ nào cũng cần được xây dựng trên sự hiểu biết thấu đáo về nhu cầu của chính trẻ đó. Điều này đòi hỏi đánh giá chuyên sâu trước khi lựa chọn các mục tiêu can thiệp cụ thể.

Quá trình ban đầu khám phá sở thích của trẻ thường là một phần của đánh giá này. Thông qua trao đổi với những người hiểu rõ trẻ, quan sát trực tiếp và đánh giá có cấu trúc về kỹ năng cũng như sở thích, người thực hành bắt đầu hiểu cả hồ sơ phát triển của trẻ lẫn những hoạt động tạo động lực để trẻ tham gia với thế giới xung quanh.

Các khuyến nghị từ một đánh giá thường mang tính khái quát. Đánh giá có thể xác định rằng trẻ cần giao tiếp hiệu quả hơn khi yêu cầu điều mình muốn hoặc cần. Nó có thể nêu bật khó khăn trong việc làm theo hướng dẫn, bắt chước hành động, phát triển kỹ năng vận động hoặc mở rộng phạm vi sở thích còn hạn chế. Tuy nhiên, đánh giá không nhất thiết chỉ rõ chính xác từ ngữ, hành động hay trải nghiệm chơi nào cần được dạy trong một tuần cụ thể.

Đây là lúc việc lập kế hoạch can thiệp trở nên gắn với bối cảnh cụ thể hơn. Nhà trị liệu kết nối các khuyến nghị phát triển tổng quát với những hoạt động cụ thể được đưa vào chương trình dựa trên chơi của trẻ.

Nếu trẻ đang học cách yêu cầu điều mình muốn hoặc cần, những mục tiêu đầu tiên có thể bao gồm yêu cầu đồ chơi yêu thích, hành động chơi hoặc trải nghiệm cảm giác. Trẻ có thể học cách nhờ giúp đỡ khi các mảnh Lego khó ghép. Nếu bắt chước là ưu tiên, nhà trị liệu có thể tìm cơ hội trong trò chơi vận động, bài hát, hoạt động xây dựng hoặc chơi với đồ vật. Việc lựa chọn mục tiêu được định hướng bởi kết quả đánh giá, nhưng hình thức cụ thể được định hình bởi sở thích của trẻ.

Không phải mọi mục tiêu can thiệp đều phù hợp tự nhiên với mọi hoạt động chơi. Mục tiêu không phải là ép tất cả việc học vào chơi bất kể có phù hợp hay không. Mục tiêu là tạo ra sự phù hợp nhiều nhất có thể giữa điều trẻ cần học và điều trẻ có động lực thực hiện.

Quá trình kết nối này là một phần thiết yếu của việc lập kế hoạch chương trình hằng tuần. Trong một can thiệp được thiết kế tốt, người thực hành liên tục liên kết các ưu tiên phát triển với những sở thích trẻ đang thể hiện, từ đó tạo ra các cơ hội dạy học vừa có mục đích vừa có ý nghĩa.

Đan Xen Mục Tiêu Vào Hoạt Động Chơi

Khi nền tảng đã sẵn sàng, chúng ta có thể bắt đầu đan xen các mục tiêu can thiệp vào hoạt động chơi. Đây nên là một bước tiến tự nhiên vì các mục tiêu đã được kết nối với những hoạt động và sở thích trẻ yêu thích, đồng thời người thực hành đã hiểu rõ.

Điều quan trọng là bắt đầu từ từ và áp dụng cách tiếp cận theo sự phát triển. Chúng ta bắt đầu từ những gì trẻ đã có thể làm. Ban đầu, phần lớn kỳ vọng trong lúc chơi nên là các kỹ năng quen thuộc mà trẻ thực hiện tự tin. Điều này giúp tương tác tiếp tục thành công, đồng thời củng cố sự tham gia, mối quan hệ và sự sẵn lòng phản hồi của trẻ.

Nội dung học mới sau đó được đưa vào trong nền tảng thành công ấy. Người thực hành có thể nhẹ nhàng gợi ý trẻ dùng một từ để yêu cầu điều mình muốn, hỗ trợ trẻ làm theo một hướng dẫn mới hoặc làm mẫu một hành động chưa quen để trẻ bắt chước. Người lớn vẫn tích cực và vui chơi, đưa vào một lượng thử thách nhỏ mà không để chúng làm gián đoạn hoạt động hoặc chiếm lĩnh toàn bộ trải nghiệm.

Mức kỳ vọng có thể tăng dần. Điều này có thể diễn ra trong một buổi, qua nhiều buổi hoặc trong nhiều tuần hay nhiều tháng. Trẻ phát triển với tốc độ khác nhau và cũng khác nhau về thời gian cần thiết để cảm thấy thoải mái khi người khác đóng góp ý tưởng, đưa hướng dẫn hoặc kỳ vọng nhiều hơn trong lúc chơi.

Việc đưa sự định hướng vào không tự thân là một vấn đề. Đôi khi người thực hành sẽ dẫn dắt, đưa ra yêu cầu và mong đợi phản hồi. Điều quan trọng là sự cân bằng. Những thời điểm người lớn định hướng phải luôn được bao quanh bởi thật nhiều hoạt động chơi chân thực do trẻ dẫn dắt, niềm vui và sự củng cố. Người thực hành đầu tư đáng kể để sự hiện diện của mình gắn với những điều trẻ yêu thích trước khi dần yêu cầu trẻ làm nhiều hơn.

Qua từng phút, giờ, ngày, tuần, tháng và năm, mức độ định hướng và gắn kết chung mà hoạt động chơi có thể hỗ trợ có thể tăng lên đáng kể. Nếu xây dựng từ từ, hoạt động chơi sẽ có khả năng mang theo việc học ngày càng phức tạp. Nếu tiến quá nhanh, làm hoạt động quá tải bởi yêu cầu hoặc liên tục làm gián đoạn niềm vui của trẻ, sự gắn kết làm nền tảng cho can thiệp có thể nhanh chóng sụp đổ.

Hướng Dẫn Gia Đình Cùng Chơi

Dạy trẻ chơi là một việc. Đảm bảo những người xung quanh trẻ biết cách tham gia cùng các em lại là một việc khác.

Một trong những điểm mạnh của can thiệp dựa trên chơi là khả năng tiếp tục sau buổi trị liệu. Trẻ có cơ hội chơi trong suốt đời sống hằng ngày và sẽ tiếp tục tìm kiếm các hoạt động khiến mình hứng thú. Tuy nhiên, chúng ta không thể mặc nhiên cho rằng người lớn xung quanh thường xuyên tham gia hoạt động chơi đó hoặc cảm thấy tự tin về cách thực hiện.

Các gia đình đến từ những nền văn hóa khác nhau và mang theo kinh nghiệm, kỳ vọng, kỹ năng cũng như mức độ hào hứng khác nhau khi chơi với trẻ. Một số người lớn dễ dàng tham gia chơi. Những người khác có thể cảm thấy ngượng ngùng, không chắc chắn hoặc chưa nhận thức được có thể đạt được nhiều đến mức nào thông qua tương tác vui chơi. Điều này không bao giờ nên bị xem là thất bại của gia đình. Đây đơn giản là một lĩnh vực khác mà chúng ta có thể cần thấu hiểu và hỗ trợ.

Người thực hành cần xem xét khả năng, sự sẵn lòng, mức hiểu biết và sự tự tin hiện tại của gia đình đối với hoạt động chơi. Khi phương pháp dựa trên chơi đã được thiết lập, các thành viên gia đình cần được chủ động đưa vào quá trình. Cách sắp xếp cụ thể phụ thuộc vào dịch vụ và hoàn cảnh gia đình, nhưng cách tiếp cận cởi mở là có giá trị. Điều này không có nghĩa là các thành viên gia đình có thể vào buổi trị liệu bất cứ lúc nào và theo bất cứ cách nào họ muốn. Sự tham gia của họ cần được lên kế hoạch cẩn thận và tích hợp vào can thiệp.

Quan sát thường là điểm bắt đầu tốt nhất. Gia đình cần thời gian để hiểu văn hóa của can thiệp và nhìn thấy việc dạy dựa trên chơi diễn ra như thế nào trong thực tế. Những lời giải thích dài hiếm khi là cách giới thiệu thuyết phục nhất. Hãy để họ thấy trẻ trở nên hào hứng, sinh động và gắn kết. Hãy để họ nhận ra giao tiếp, tương tác và học tập đang xuất hiện trong hoạt động chơi.

Khi các thành viên gia đình cảm thấy thoải mái hơn, họ có thể được mời tham gia và thử một lượt. Họ nên bắt đầu với cùng nền tảng như người thực hành: học cách tham gia cùng trẻ, duy trì tương tác vui vẻ và trở thành người mà sự tham gia của mình làm trải nghiệm phong phú hơn.

Mục đích không phải là đào tạo các thành viên gia đình trở thành nhà trị liệu. Mục đích là chuyển giao những kỹ năng thực tế giúp trẻ sử dụng và duy trì những gì đã học bên ngoài buổi trị liệu. Điều này có thể bao gồm việc hướng dẫn người nhà tạo ra cơ hội tự nhiên để trẻ yêu cầu điều mình muốn, làm theo một hướng dẫn đơn giản hoặc nhờ giúp đỡ. Nó cũng có thể bao gồm việc làm mẫu cách sử dụng bắt chước để giới thiệu và phát triển những hình thức chơi mới. Người thực hành trình bày các chiến lược, cho thành viên gia đình thời gian luyện tập và đưa ra phản hồi nhẹ nhàng, khích lệ khi sự tự tin của họ phát triển.

Quá trình này phản ánh chính quá trình được thực hiện với trẻ: quan sát, làm mẫu, luyện tập, hỗ trợ và xây dựng từ từ. Chúng ta không chỉ dạy trẻ chơi. Chúng ta đang giúp cả gia đình phát triển một văn hóa trong đó chơi, kết nối và học tập có thể tiếp tục rất lâu sau khi buổi trị liệu kết thúc. Mức hỗ trợ cần thiết và hình thức hỗ trợ sẽ khác nhau giữa từng gia đình và từng bối cảnh.

Đọc thêm

Bằng Chứng Và Tài Liệu Tham Khảo

Tài liệu này áp dụng cho các hình thức can thiệp dựa trên chơi đối với nhiều nhu cầu phát triển, giao tiếp, hành vi và học tập. Một số mô hình can thiệp đã được thiết lập dành cho trẻ tự kỷ nhỏ tuổi cung cấp những ví dụ quan trọng về các phương pháp trong đó động lực, sở thích của trẻ, củng cố tự nhiên, sự tham gia chung và hoạt động chơi được tích hợp sâu vào can thiệp có mục đích.

Quay lại Cẩm nang thông tin